https://tiplopedi.com/index.php?action=history&feed=atom&title=K%C3%BCme_tip_ba%C5%9Fa%C4%9Fr%C4%B1s%C4%B1_tedavisi 2026-04-04T03:20:22Z Viki üzerindeki bu sayfanın değişiklik geçmişi. MediaWiki 1.38.2 https://tiplopedi.com/index.php?title=K%C3%BCme_tip_ba%C5%9Fa%C4%9Fr%C4%B1s%C4%B1_tedavisi&diff=2239&oldid=prev 2018-09-13T20:09:19Z

<p>1 revizyon içe aktarıldı</p> <table style="background-color: #fff; color: #202122;" data-mw="interface"> <tr class="diff-title" lang="tr"> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">← Önceki sürüm</td> <td colspan="1" style="background-color: #fff; color: #202122; text-align: center;">22.09, 13 Eylül 2018 tarihindeki hâli</td> </tr><tr><td colspan="2" class="diff-notice" lang="tr"><div class="mw-diff-empty">(Fark yok)</div> </td></tr></table>

Drhasan https://tiplopedi.com/index.php?title=K%C3%BCme_tip_ba%C5%9Fa%C4%9Fr%C4%B1s%C4%B1_tedavisi&diff=2238&oldid=prev 2016-03-19T22:39:20Z

<p></p> <p><b>Yeni sayfa</b></p><div><br /> Küme baş ağrısında gerilim ve migren’de olduğu gibi ağrıya yönelik atak tedavisi<br /> vede ağrıların gelmesini, sıklığını önleyici, profilaktik tedavi yaklaşımı sözkonusudur.<br /> Profilaktik yaklaşımda epizodik yada kronik olmasına göre yönlenmek gerekmektedir.<br /> == Atak Tedavisi ==<br /> Ağrı genellikle çok hızlı bir şekilde şiddetlendiğinden, maksimum 2-<br /> 3 saat sürdüğünden vede genellikle kişiyi uykudan uyandırdığından, aynı şekilde<br /> kolay uygulanabilen ve hızlı etki gösteren ajanlara ihtiyacımız vardır. Bundan<br /> anlaşılacağı gibi nonspesifik basit analjeziklerin vede nonsteroid antieflamatuarların<br /> pek yerleri yoktur. Saf oksijen solutulmasının yanı sıra ergotamin ve triptan grubu<br /> ilaçlar ağrının giderilmesinde kullanlılabilir.<br /> <br /> == Oksijen tedavisi ==<br /> İlk kez 1946’da Horton %100’lük oksijenin atak başlangıcında<br /> solutulmasının küme baş ağrısına bağlı ağrıları hızla azalttığını gözlemiş ve<br /> bildirmiştir. Daha sonra yapılmış olan değişik çalışmalar da bu etkinliği<br /> göstermişlerdir. Sonuçta saf oksijenin yüksek basınçta verilmesi daha etkili olduğu<br /> görülmüştür. Genel uygulama dakikada 7 litre saf oksijenin, 10-15 dakika süreyle atak<br /> başlangıcında solutulmasıdır. Bu uygulamayla yaklaşık 7 ile 10 dakika içerisinde<br /> ağrıda %90 oranında azalma sağlanmaktadır. Bu uygulamanın herhangi bir yan etkisi<br /> gözlenmemiş ve bildirilmemiştir. Ayrıca diğer seçeneklerden (ergotamin ve triptan)<br /> üstünlüğü, kardiyovasküler, pulmoner, hepatik, renal hastalıkların varlığında<br /> kontrendikasyon oluşturmamasıdır. En önemli dezavantajı ise kolay uygulanabilir<br /> olmaması. Hastane acil birimlerinde uygulanabilir olması, ağrının kısa sürmesi,<br /> hastaneye ulaşmada güçlük gerçekten dezavantaj gibi görülebilir. Taşınabilir oksijen<br /> tüpleriyle evinde, işyerinde hastanın bu uygulamayı kendisinin yapması öğretilebilir.<br /> Her hangi ciddi bir yan etkisinin olmaması, kesin etkili olması da düşünülecek olur ise<br /> bu uygulama denenmeli ve hasta bu anlamda eğitilmelidir.<br /> <br /> Oksijenin bu anlamlı etkinliği, onun vazokonstriktör etkisiyle açıklanmaktadır.<br /> Ancak sadece bu etkiyle mi, yoksa başka mekanizmalar da söz konusu mu tam<br /> olarak bilinmemektedir.<br /> <br /> == Ergotamin ==<br /> Yine ilk kez Horton, uykudan uyandıran ve tedaviye dirençli ağrı atakları<br /> olan bir kadın hastada ağrı esnasında 0.2mg ergotamin tartaratın uygulanması ile<br /> ağrının geçtiğini bildirmiştir. Ondan sonra yapılan değişik çalışmalarda ergotaminin<br /> plaseboya göre etkili olduğu gösterilmiştir. Özellikle parenteral ve inhalasyon yoluyla<br /> uygulama, daha hızlı ve daha etkili olduğundan tercih edilebilir. Ancak ağrının<br /> başlangıcında antiemetik ile birlikte alınacak oral tabletlerin de etkili olabileceğini<br /> unutmamak gerekir. Ülkemizde sadece oral kullanılabilir formları bulunması ilk tercih<br /> olarak seçilmesini sınırlamaktadır.Aynı şey dihidroergotamin için de geçerlidir.<br /> İntravenöz, intramüsküler yada nazal sprey şeklinde alınması çok hızlı ve mükemmel<br /> bir etki sağlar. Ancak ülkemizde bu yollarla uygulanabilir formu bulunmamaktadır.<br /> Etkinliği, nonselektif olarak 5-HT 1B/1D reseptör agonist etikisi ile ortaya çıkan<br /> vazokonstrüksiyona bağlıdır. Periferik damarları da etkilediğinden uzun süre<br /> kullanılması özellikle de vasküler ve kardiyak açıdan riskli kişilerde kullanılması<br /> sakıncalı olabilir.<br /> <br /> == Triptanlar ==<br /> Küme baş ağrısı atak tedavisinde güncel yaklaşım, 5-HT 1B/1D agonisti<br /> olan triptanların kullanılmasıdır. Ağrının kısa süreli olması vede çok hızla maksimum<br /> şiddete ulaşması nedeniyle özellikle subkutan veya nazal olarak uygulanan formları<br /> tercih edilmektedir. Subkutan olarak uygulanan 6mg sumatriptan 15 dakika içinde<br /> %75 olarak ağrıyı gidermektedir. Plaseboya göre çok anlamlı olan bu etki genellikle<br /> kalıcıdır. Ancak her gün gibi, 3-4 hafta süreyle kullanılması atakların sıklaşmasına ve<br /> küme döneminin uzamasına neden olabilir. O nedenle küme başlangıcında hemen<br /> profilaktik tedaviye başlanmalı ve sadece ağrıya yönelik tedaviyle yetinilmemelidir.<br /> Yine aynı gün içerisinde iki kezden fazla uygulanmamalıdır. Ayrıca kontrolsüz<br /> hipertansiyonu olan, geçmişte miyokard enfarktüsü ve inme öyküsü olanlarda<br /> kullanılmamalıdır. 65 yaş üstü yaşlılarda ve 12 yaş altı çocuklarda, keza hamilelerde<br /> kullanılmamalıdır.<br /> <br /> Nazal olarak uygulanabilen, ülkemizde de var olan 20mg’lık sumatriptan<br /> plaseboya göre üstünlüğü gösterilmiş, ancak subkutan uygulamaya göre daha az<br /> etkili bulunmuştur.Yan etki olarak da burunda nahoş, metalik bir tad bırakmaktadır. Bu<br /> nedenle kullanımı sınırlıdır. Yinede enjeksiyonu tolere edemeyen hastalarda<br /> kullanılabilecek ajandır.<br /> <br /> İkinci kuşak triptanlardan zolmitriptanın oral olarak kullanılması özellikle 10mg<br /> dozlarda plaseboya göre her bakımdan üstün olduğu görülmüştür. Özellikle yeni<br /> geliştirilmiş olan ağızda eriyen formu bu amaçla kullanılabilir. Bu etki her ne kadar<br /> subkutan ve nazal olarak uygulanan sumatriptana göre düşük isede, enjeksiyonu ve<br /> nazal kullanımı tolere edemeyenler için alternatif oluşturmaktadır. Ülkemizde<br /> sumatriptan ve zolmitriptandan başka naratriptan ve eletriptan preparatları vardır.<br /> Triptanların etkisi sadece ağrı üzerine değildir. Aynı zamanda gözde kızarıklık,<br /> yaşarma gibi otonom bulgularıda azaltmaktadırlar. Bu sonuç triptanların sadece ağrıyı<br /> baskılamadıkları, küme baş ağrısındaki fizyopatolojik süreçlere etki ettiklerini<br /> göstermektedir. Etkileri migrendekine benzer olarak hem periferik hem de santral<br /> etkilere bağlıdır. Sonuçta kavernös sinüs etrafında enflamasyonu gidererek ve karotid<br /> arterde vazokonstrüksiyon yaparak etkili oldukları varsayılmaktadır.<br /> <br /> == Geçiş Tedavisi ==<br /> Geçiş tedavisinden, küme baş ağrısı tanısı konduktan hemen sonra<br /> başlanan ve klasik profilaktik tedavinin etkin doza ulaşana kadar sürdürülen tedavi<br /> anlaşılmaktadır. Özellikle gün içinde ağrı atakları sık tekrarlayan ve şiddetli ağrıları<br /> olanlarda başlanır. Çünkü klasik profilakside kullanılan ilaçların etkin doza ulaşmaları<br /> birkaç günü alabilir.İşte bu kısa süre içinde kişiyi rahatlatacak ve koruyucu tedavi için<br /> başlanmış olan ilaca zaman tanıyacak tedaviler, yöntemler geliştirilmiştir. Biz de kendi<br /> pratiğimizde profilaktik tedavi ile birlikte genellikle böyle yardımcı, kısa süreli tedavi<br /> uygulamaktayız. İlk ve en sık kullanılan tedavi şekli kortikosteroid uygulamasıdır.<br /> Küme başlangıcında genellikle oral olarak, 1mg/kg/gün olarak başlanır. İlk dozun<br /> alımını takiben genellikle 24-48 saat sonra ataklar sonlanır. Sonra 2 günde bir doz<br /> azaltılarak, bir hafta ile 10 gün içerisinde tedavi sonlandırılır. Bu arada başlanmış olan<br /> asıl koruyucu tedavi devreye girmiş olur. Böylece en kısa zamanda remisyon<br /> sağlamak olan amaca ulaşılmış olur.<br /> <br /> Kortikosteroidlerden deksametazonun da 4mg/gün olarak bir iki hafta süreyle bu<br /> amaçla kullanılabileceği bildirilmiştir.Ancak metilprednizolonun daha etkili olduğu ileri<br /> sürülmektedir. Biz kendi pratiğimizde oral veya bazen paranteral metilprednizolon<br /> kullanmaktayız<br /> Yine değişik merkezlerde bu amaçla kısa süreli intravenöz dihidroergotamin<br /> kullanılmışsada, bu yöntemin uygulanabilirliği özellikle ülkemiz için güçtür. Ayrıca<br /> üstünlüğü de tartışmalıdır. Keza oksipital sinir blokajı önerenler de vardır. Küme<br /> başlangıcında lokal anestezik ve steroid karışımı ile yapılan oksipital sinir blokajı kısa<br /> süreli atakları önlediği bildirilmiştir.<br /> == Profilaktik Tedavi ==<br /> İster kronik, ister epizodik olsun tüm küme baş ağrılarında<br /> profilaktik tedavi uygulanmalıdır. Amaç hızlı remisyon sağlamak ve ağrı ataklarının<br /> süre ve şiddetini azaltmaktır.<br /> <br /> Epizodik küme baş ağrısında profilaktik tedaviden, küme dönemi başında<br /> başlanıp küme sonlandıktan bir süre sonra sonlandırılan tedavi yaklaşımı<br /> anlaşılmaktadır. Genellikle küme dönemleri 2-3 ay sürdüğünden mutlaka profilaktik<br /> tedavi başlanmalıdır. Ağrısız 2-3 hafta geçtikten sonra da yavaş yavaş tedavi<br /> sonlandırılmalıdır. İkinci bir küme başlangıcında hemen bir önceki başarılı tedaviye<br /> başlanmalıdır.<br /> <br /> Kronik formunda ise tedavi daha uzun, belkide süregen olmaktadır. Ancak,<br /> remisyon sağlandığı düşünüldüğünde kullanılmakta olan tedavide kontrollü bir şekilde<br /> doz azaltımına gidilmeli ve zamana yayarak sonlandırılmalıdır.<br /> <br /> Profilaktik tedavide öncelikle medikal tedavi sözkonusudur. Son zamanlarda değişik<br /> cerrahi yöntemler geliştilmiş olmakla birlikte yaygın uygulanmaları en azından şimdilik<br /> mümkün görünmemektedir. Profilaksi için yaygın kullanılan ilaçlar arasında kalsiyum<br /> kanal blokerlerinden verapamil, lityum karbonat, metiserjid ve antiepileptiklerden<br /> sodyum valproattır. Yeni antiepileptiklerden topiramat ve gabapentinin de<br /> kullanılabileceğine dair çalışmalar yayınlanmıştır.<br /> <br /> === Verapamil ===<br /> Bir kalsiyum kanal blokeri olan verapamil kliniğimiz baş ağrısı<br /> polikliniğinde hem kronik, hemde epizodik küme baş ağrılarında profilaktik olarak<br /> seçilen ilk basamak ilaçtır. Aynı yaklaşım hemen hemen tüm baş ağrısı merkezlerinde<br /> böyledir. Plasebo kontrollü olarak yapılmış çalışmalar verapamilin üstünlüğünü<br /> göstermiştir. Atak sırasında kullanılan değişik ajanlarla (ergotamin, triptan, steroid)<br /> birlikte güvenli bir şekilde kullanılabilir. Genel yaklaşım günde üç kez 80mg ile<br /> başlanır ve 3-4 günde bir doz arttırılır. Ağrı ataklarının sonlanmasına kadar dozun 800<br /> mg’a kadar yükseltilebileceği bildirilmekte isede genellikle 240-480 mg/gün arası bir<br /> doz yeterli olmaktadır. Uzun salınımlı preparatlar kullanma kolaylığı nedeniyle tercih<br /> edilebilirler. Genellikle ciddi yan etki görülmez. En önemli yan etkisi kabızlıktır. Bazen<br /> ödem, dizzines, bulantı, halsizlik, hipotansiyon ve bradikardi yapabilir.<br /> === Lityum karbonat ===<br /> Lityum profilakside kullanılan başlıca ilaçlardan biri olmakla birlikte<br /> yoğun yan etkileri nedeniyle vede aralarla kan seviyesi takibi gerektirmesi kullanımını<br /> sınırlamaktadır. Özellikle kronik formda tercih edilmektedir. 800 mg/gün kullanımı<br /> plaseboya üstün bulunmuştur. Verapamil ile karşılaştırma bir çalışmada her ikiside<br /> etkin bulunmuş, ancak verapamil daha az yan etkiye neden olmuş vede etkisi daha<br /> kısa sürede ortaya çıkmıştır. Genellikle 300mg/gün doz ile başlanır. Akşam yatmadan<br /> önce alınması daha uygundur. Günlük doz 900mg’ı geçmemelidir. Aralarla serum<br /> konsantrasyon düzeyine bakılmalıdır. Çoğu olguda günlük 600-900 mg doz yeterli<br /> olmaktadır. Tedaviye başlamadan önce hastanın renal ve tiroid fonksiyonlarına<br /> bakmak doğru olur. En önemli yan etkisi tremor, diyare ve poliüridir.<br /> === Antiepileptikler ===<br /> Sodyum valproat yaygın olarak kullanılmaktadır. Yapılmış değişik<br /> çalışmalarda %55-60 oranında etkili olduğu gösterilmiştir. Günlük 500 ile 1000 mg<br /> arası dozlarda kullanılabilir. Daha yüksek doz önerenler de vardır. Kilo aldırma,<br /> tremor,letarji ve saç dökülmesi önemli yan etkilerindendir. Bazı hastalarda ciddi<br /> hepatotoksisiteye neden olabileceğinden, aralarla karaciğer enzimlerine bakılması<br /> gerekmektedir.<br /> <br /> Topiramat yeni bir antiepileptiktir. Migren ve küme baş ağrısı profilaksisinde etkili<br /> olduğu bildirilmiştir. Ortalama iki haftada remisyon sağladığı bildirilmiştir. 25mg/gün<br /> olarak başlayıp, 5 günde 75 mg’a çıkma şeklinde başlanır. Etkinliğe göre dozun<br /> 400mg/güne kadar çıkılabileceği söylenmektedir. Topiramatla ilgili bilgiler hala<br /> yetersizdir. Aşırı kilo kaybı ve mental etkilenme gibi yan etkilerini unutmamak gerekir.<br /> Gabapentin de yeni bir ilaçtır. 900mg/gün dozda etkili olduğu bildirilmişse de etkinliği<br /> hakkında veriler çok yetersizdir.<br /> <br /> Diğer ilaçlar:Metiserjit,Melatonin,Baklofen, karbamazepin, indometasin, beta<br /> blokerler, pizotifen antidepresanlar diğer seçeneklerdir. Etkinlikleri sınırlıdır, birinci<br /> basamak ilaçların etkisiz olduğu yada bir nedenle kullanılamadığı durumlarda<br /> başvurulabilecek ilaçlardır.<br /> <br /> == Cerrahi Tedavi ==<br /> Cerrahi tedavi ilk başvurulacak seçenek kesinlikle değildir. Epizodik<br /> olanlarda hiç önerilmemektedir. Çünkü genellikle küme dönemi 2-3 ay sürmektedir.<br /> Kronik olup, medikal tedavilerin uygun doz ve sürede kullanılmasına rağmen, yanıt<br /> alınamayan ve ağrı atakları hep aynı tarafta tekrarlayan,ağrı ve eşlik eden otonom<br /> bulguların trigeminal sinir oftalmik dalı alanına sınırlı psikolojik açıdan sağlıklı olgular<br /> cerrahi tedavi için aday olabilirler.<br /> <br /> Cerrahi uygulamada amaç trigeminal sinir, özellikle oftalmik dalında yada gasser<br /> ganglionunda değişik ajanlar (lokal anestezikler, alkol, gliserol) ve yöntemlerle<br /> (radyofrekans termokoagülasyon, gamma knife radyocerrahi, mikrovasküler<br /> dekompresyon) blokaj yada anatomik kesi yaratarak ağrı ataklarını önlemektir.<br /> <br /> Otonom semptomlara yönelik olarak da otonomik liflerde (n.intermedius, büyük<br /> petrozal sinir ve sfenopalatin ganglion) benzer blokaj yapılabilir.Blokaj geçici ve kalıcı<br /> yapılabilir. Genellikle geçici blokaj uygulanmaktadır. Çünkü kalıcı olanlarda hiç te hoş<br /> olmayan korneal anestezi, korneal enfeksiyon ve anestezia doloroza gibi<br /> komplikasyonlar ortaya çıkabilir.<br /> <br /> Sonuç olarak küme baş ağrısının tedavisi öncelikle medikaldir. Uygun ilaç seçimi<br /> ve uygun dozlarda genellikle başarılı olunur. Çok az olguda cerrahi uygulama<br /> gerekebilir. Yukarıdaki kriterlere uyan olgular, deneyimli merkezlere<br /> yönlendirilebilirler.<br /> <br /> <br /> <br /> [[Kategori:Küme_tip_başağrısı]]</div>

tiplopedi>Drhasan